Bağışıklığımız zayıfsa hastalıklara yakalanma riskimiz yüksek, o hastalıklardan kurtulma şansımız ise düşüktür. Bağışıklığımızın en önemli destekleyicileri ise vitamin ve mineraller, yani mikro besinlerdir. Bu mikro besinlerden bazılarının eksikliği bağışıklığımızın direncinin düşmesine neden olur. Mesela, yapılan klinik araştırmalarda ağır Covid-19 vakalarında Selenyum ve C vitamini miktarının az olduğu tespit edilmiştir. Aynı şekilde D vitamini eksikliğinin de Covid-19 hastalığına yakalanma riskini artırabildiği belirtilmiştir. (D vitamini ile ilgili yazımız için bkz. D Vitaminin 10 Şaşırtıcı Gerçeği.)
Yapılan araştırmalar küçük ölçekli olup net bir sonuca varılamadığından bu tespitten yola çıkarak yeterli seviyede Selenyum ve C vitamini almazsak viral enfeksiyonlara, dolayısıyla koronavirüse yakalanma riskimizin yüksek olduğunu kesin söyleyemeyiz. Ancak yapılan çalışmalar yine de Selenyum ve C vitaminin bağışıklık direncinde çok önemli olduğunu gözler önüne sermektedir.
İçerik Başlıkları
Selenyum
Selenyumun Bağışıklığımız Üzerindeki Etkileri
Selenyum yumurta, kuruyemişler, deniz ürünleri gibi bazı yiyeceklerde doğal olarak bulunan bir mineraldir. Bu minerale duyduğumuz ihtiyaç az miktarda olsa da sağlığımızda kilit bir role sahiptir. Bağışıklık direncinde önemli bir göreve sahip T hücrelerinin üretiminde ve işlevlerini sürdürmelerinde en etkili mikro besinlerden biridir. Özellikle enfekte hücreleri yok etme görevine sahip bir T hücresi türü olan Sitotoksik T hücrelerin işlevini sürdürmesinde güçlü bir yardımcıdır. Bir başka deyişle viral enfeksiyon nedeniyle gelişen iltihabın gelişimini önleme yeteneğine sahiptir. Antiviral etkiye sahip bu mineral aynı zamanda antikor üretimine katkı sağlar. Hepatit C, tüberküloz, HIV, grip hastalarının bağışıklık sistemleri yüksek seviyede selenyum ile güçlendirilmeye çalışılır.
Selenyumun Diğer Özellikleri ve Faydaları
- Hücre hasarını önleyen antioksidanlardandır.
- Bağışıklık sistemini güçlendirip oksidatif stresi ve DNA hasarını azaltabildiğinden meme, akciğer, prostat kanseri gibi belirli kanser risklerini azaltabilir.
- Tiroid bezinin düzgün çalışmasına yardımcı olur.
- Kalp sağlığını koruyabilir.
- Alzeimer gelişimini ve hastalığın ilerlemesini önleyebilir.
Selenyum Eksikliği Belirtileri
En tipik belirtileri aşırı saç dökülmesi, kas güçsüzlüğü, ağrısı veya kramp, zihinsel bulanıklık ve yorgunluktur. Ancak bu belirtiler birçok rahatsızlıkla ilişkili olabileceğinden özellikle Covid-19 ile mücadelede önemli bir rol üstlendiği düşünülen bu minarelin seviyesini tespit ettirmek için tahlil yaptırmanız faydalı olabilir. Vücudunuza yeterli seviyede selenyum aldığınızı düşünmüyorsanız, doktorunuza ya da eczacınıza danışarak takviye kullanabilirsiniz. Yüksek miktarda Selenyum alımından kaynaklı zehirlenme vakaları çok nadir görülür. Selenyum toksitesi sonucu görülen en önemli yan etkiler mide bulantısı-kusma ve baş dönmesidir.
C Vitamini
C Vitamininin Bağışıklığımız Üzerindeki Etkileri
C vitamini bağışıklık sistemimizin direnç gücünü artırma kabiliyetine sahip vitaminlerin başında gelir. Antiviral özelliği nedeniyle vücudumuzu enfeksiyonlara karşı koruyabilir ve mevcut enfeksiyonun göğüs ağrısı, ateş, titreme gibi belirtilerini azaltarak kısa sürede hastayı iyileştirebilir. Serbest radikaller gibi zararlı moleküllerin organ ve dokularımıza zarar vermesini önlemeye çalışan beyaz kan hücrelerinin etki gücünü artırmaya yardım eder. Bağışıklık sistemine bu genel etkileri dışında Covid-19 hastalarının tedavisinde uygulandığında aşırı bağışıklık tepkisini azalttığı ve hastaların hayatta kalma oranlarını arttırdığı gözlenmiştir. Ayrıca hastalara damar yoluyla yüksek doz C vitamini verildiğinde sepsis (kan zehirlenmesi) ve septik şok gelişimi sonucu ölümleri önemli ölçüde azalttığı görülmüştür.
C Vitaminin Diğer Özellikleri ve Faydaları
- Önemli bir antioksidan kaynağıdır. Kandaki antioksidan seviyesinin artmasını sağlayarak vücudumuzun doğal savunma sisteminin iltihapla mücadele gücünü arttırır.
- Kalp rahatsızlıklarına neden olabilen yüksek trigliserit, kötü kolesterol seviyelerini dengeleyebilir ve yüksek tansiyon gibi diğer risk faktörlerini engelleyebilir.
- Et dışındaki besin kaynaklarından alınan demir mineralinin emilimini artırabilir, demir eksikliği riskini azaltabilir.
- Kandaki ürik asit seviyesini azaltabilir.
- Kemik ve diş sağlığının korunmasına yardımcı olur.
- Demans (bunama) riskini azaltır.
C Vitamini Eksikliği Belirtileri
Bu vitaminin eksikliği pek çok belirtiye neden olabilir. En sık görülen belirtiler; yorgunluk, iştah kaybı, diş eti kanaması ve/veya iltihabı, kuru ve çabuk kırılan saçlar, kuru ve pürüzlü cilt, şiş ve ağrılı eklemler, geç iyileşen yaralardır. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıf düşeceğinden sık sık soğuk algınlığına yakalanma riski artabilir. Başta turunçgiller olmak üzere birçok meyve ve sebzede bulunan C vitamini vücutta depolanmayıp idrar yoluyla atıldığından her gün düzenli (75-90 mg) alınmalıdır. Çok fazla C vitamini alımının ciddi yan etkileri pek görülmese de günde 2.000 mg’dan fazlası önerilmez. Yüksek dozlar sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilir. Doğum sonrasında bebekte C vitamini eksikliğine neden olabileceğinden hamilelik esnasında da bu vitaminin yüksek doz alımı tavsiye edilmez.
Kaynaklar:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7696052/
https://www.healthline.com/nutrition/selenium-benefits#3.-May-protect-against-heart-disease
