Probiyotikler, bağışıklık ve sindirim sistemimizi destekleyen canlı bakterilerdir. Bağırsak floramızda yaşayan dost bakterilerle aynı özelliktedirler. Günlük diyetinde fermente gıdalar tüketenler doğal yollardan probiyotikleri vücutlarına alırlar. Yoğurt, kefir, turşular (özellikle lahana turşusu) başlıca probiyotik kaynaklarıdır. İhtiyacımıza uygun probiyotik takviye seçenekleri ise eczanelerden temin edilebilir. Ancak pek çok çeşidi bulunan bu ek gıda takviyeleri seçerken probiyotik bakteriler ve sağlığa faydaları konusunda bilgi sahibi olmak ve bilinçli bir tüketici olmak gerekir.
İçerik Başlıkları
En Yaygın Probiyotik Bakteriler
Bağırsak floramızda çoğunluğu bakterilerden oluşan milyarlarca mikroorganizma yaşamaktadır. Bu bakterilerden zararlı olanları çok sayıda sağlık soruna yol açabilir ve onları yok etmenin en etkili yollarından biri de probiyotik kullanmaktır.
Probiyotikler başlığı altında toplanan faydalı canlı bakteriler kendi aralarında türlere ayrılmaktadır. Her türün alt türleri bulunmaktadır. Bu alt türler ise çeşidine göre gruplanmaktadır. Sonuçta birçok probiyotik seçeneği ile karşı karşıya kalırız. Bunlardan insan vücuduna sağlık faydaları kanıtlanmış olan en popülerleri şunlardır:
- Lactobacillus
- Bifidobacterium
Lactobacillus
Vücudumuzda yaşayan bu dost bakteri genellikle ince bağırsak ve vajinada bulunmaktadır. Laktik asit üretir ve bağırsaklarımızdaki kötü bakterileri kontrol etmeye yardımcı olur. Aynı zamanda vücudun mineral emilimine ve laktozu parçalamaya katkı sağlar.
Bifidobacterium
Laktik asit bakterisi olarak da bilinen Bifdobacterium çoğunlukla kalın bağırsak veya kolonda bulunmaktadır. Bağırsakta kötü bakterilerin büyümesini sınırlayarak bağışıklık sistemini destekler. Bu probiyotik bakteri de laktozu parçalamaya yardımcı olur.
Çoğu probiyotik bu iki türü içeren alt türlerden oluşmaktadır.
Probiyotik Bakterilerin Alt Türleri
Bu iki probiyotik bakterinin genetik olarak özelleşmiş alt türleri bulunmaktadır ve bunlara şuş denmektedir. Bunların sağlığa faydaları değişir, bu nedenle mevcut rahatsızlığın çözümü için şuş seçimi son derece önemlidir.
Lactobacillus Şuşları
Çoğunlukla fermente süt ürünlerinde bulunan bu probiyotik bakterinin genellikle dört şuşu kullanılmaktadır. Kısaca sağlığa faydaları ise şöyledir:
- L. Acidophilus: En çok tanınan ve kullanılan probiyotik şuşudur. Vücudun besinleri emmesine, süt ürünlerini sindirmesine yardımcı olmaktadır. Vajinal ve bağışıklık sağlığını desteklemede rol oynamaktadır. Fermente süt ürünleri dışında lahana turşusunda ve miso gibi fermente yiyeceklerde de bulunmaktadır.
- L. Casei: Özellikle antibiyotik kullanımına bağlı ishal gelişimini önlemekte veya tedavi etmektedir. Sindirim sisteminin kronik rahatsızlıklarında da tedavi edici etkisi vardır.
- L. Rhammnosus: Sindirim ve bağışıklık sistemini desteklemektedir. Sağlıklı kilo yönetimine yardımcı olmakta, kadın sağlığını korumaktadır. Ayrıca peynirin olgunlaşmasına yardımcı olup lezzetini artırmaktadır.
- L. Reuteri: İnce bağırsağınızda aside ve safraya dirençli bir probiyotiktir. Bazı araştırmalara göre ağız sağlığını korumakta, kalp ve kadın sağlığını desteklemektedir.
Bifidobacterium Şuşları
Bu probiyotik bakteri türü de genellikle fermente süt ürünlerinde bulunmaktadır. Yaygın alt türleri ve faydaları şunlardır:
- B. Longum: Bağırsak duvarlarına yapışan zararlı bakterilerden korumakta ve karbonhidratların parçalanmasına aracı olmaktadır.
- B. İnfantis: Bebeklerin anne sütünü sindirmesine yardımcı olmakta ve sindirim sistemindeki faydalı bakterileri artırmaktadır.
- B. Breve: Kabızlık, ishal, gaz gibi sindirim sistemi sorunlarını azaltmakta ve bağışıklık sistemini destekleyerek bakteriyel enfeksiyonları önlemektedir. Ayrıca vajinal mantar gelişimini (candida) önlemekte, belirtilerini hafifletmektedir.
Vücudun farklı bölgelerine fayda sağlayan probiyotik bakteri şuşları benzersizdir. Bunların özgüllüğü çok önemlidir çünkü birbirleriyle rekabet edebilir ve etkinliklerini kaybedebilirler. Bu nedenle olumlu etkileşime giren ve birbirine karşı çalışmayan şuşları kullanan bir probiyotik tercih edilmelidir.
En İyi Probiyotik Nasıl Seçilir?
Hepimizin bağırsak florası (bağırsak mikrobiyotası) doğumdan önce başlar ve beslenme, yaşam tarzı ve diğer çevresel etkiler nedeniyle yaşamamız boyunca değişir, bu nedenle faydalı bakteriler kişiden kişiye farklılık gösterir. Probiyotikler vücudumuzu etkileyen koşulları potansiyel olarak rahatlatmanın yollarından biridir ancak doğru türünü (şuşuyla birlikte) bulmak rahatsızlığınızı hafifletmek için önemlidir. Bu nedenle takviye probiyotik kullanımı için bir sağlık uzmanından görüş alınmalıdır. Sizin için en etkili ve güvenli ürünleri önerebilirler.
,
Probiyotiklerin Yan Etkileri
- Probiyotik takviye kullanmaya başlandığınızda ilk birkaç gün gaz ve hafif karın ağrısı gibi rahatsızlıklar gözlenebilir. Bir süre sonra bu sorunlar geçer ve sindirim sisteminiz iyileşmeye başlar.
- HIV, AIDS gibi hastalıklar nedeniyle bağışıklığı zayıflayan kişilerde probiyotikler tehlikeli enfeksiyonlara yol açabilir.
- Sağlık problemleriniz varsa probiyotik takviye kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Özellikle ciddi sağlık sorunu olan herkes probiyotik alırken yakından izlenmelidir.
Probiyotik Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Probiyotik takviye satın alırken etiketini mutlaka okuyun, saklama talimatlarına uyun ve son kullanma tarihine dikkat edin.
- Probiyotikler etkilerini yaklaşık iki haftada göstermeye başladığından düzenli kullanmayı ihmal etmeyin.
- Probiyotik alırken metal kaşık vb. yerine plastik, tahta kaşık kullanın.
- Eğer antibiyotik kullanıyorsanız ilacı içtikten en az iki saat sonra probiyotik tüketin.
Aklınızda Olsun!
Prebiyotikler yüksek lif içeren gıdalardır. Sebzeler, tam tahıllar, kuru baklagiller birer prebiyotik kaynağıdır. Vücut tarafından sindirilemeyen bu lifler aynı zamanda probiyotiklerin besinleridir. Bağırsak floramızda bulunan zararlı bakterilerle birlikte mücadele ettiklerinden tek başına probiyotik alımı sağlığınızı korumak için yeterli olmaz. Probiyotiklerin etkisini artıracak şey bol bol lifli gıda tüketmektir. Bu nedenle dengeli beslenme son derece önemlidir. Bir başka deyişle tek başına probiyotiklerden mucizevi sonuçlar beklenmemelidir.
Sinbiyotikler, bu iki müttefiki birleştiren takviye gıda ürünleridir.
Kaynaklar
https://www.biokplus.com/blog/en_US/gut-health/the-best-probiotic-strains-and-their-benefits
https://www.healthline.com/health/types-of-probiotics#benefits
